Voor je verder klikt: het hele verhaal van Sardinië
Sardinië telt meer prehistorische stenen torens dan enig ander eiland ter wereld, spreekt een taal die dichter bij het Latijn ligt dan enige andere, en herbergt een van de weinige plekken op aarde waar mensen opvallend vaak honderd worden. Hier ligt een glamoureuze jetsetkust naast eeuwenoude herdersdorpen, en oude nuraghi-torens kijken uit over een zee die van turquoise naar diepblauw verloopt. Wil je het hele verhaal, met alle geschiedenis en lagen die dit eiland zijn karakter geven?
Nuraghi: torens van drieduizend jaar oud
Sardinië telt zo'n zevenduizend nuraghi: kegelvormige stenen torens die tussen 1900 en 730 voor Christus gebouwd werden, zonder mortel, alleen door zware basaltblokken precies op elkaar te stapelen. Niemand weet zeker waarvoor ze precies dienden — verdedigingstoren, woning, tempel, machtssymbool — maar er staat er gemiddeld één per vierkante kilometer, meer dan waar ook ter wereld.
Su Nuraxi bij Barumini, het best bewaarde complex, staat sinds 1997 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Loop tussen de torens door en je staat op grond die al bewoond was voordat de piramides van Gizeh af waren.
De Blue Zone van Barbagia
In de bergen van Barbagia, het ruige binnenland rond Nuoro, worden mensen opvallend vaak honderd jaar of ouder. Wetenschappers noemen de regio een van slechts vijf "Blue Zones" ter wereld — plekken met een uitzonderlijk hoog aantal eeuwelingen, naast Okinawa en Costa Rica's Nicoya-schiereiland.
Onderzoekers wijzen naar een combinatie van factoren: een dieet met veel bonen, volkoren brood en pecorino-kaas, dagelijks stevig wandelen door de heuvels, en hechte families die ouderen tot op hoge leeftijd bij het dorpsleven betrekken.
Costa Smeralda: van herdersgrond tot jetset
Tot in de jaren zestig was de noordoostkust van Sardinië vooral herdersgrond: droog, dunbevolkt, nauwelijks ontsloten. Dat veranderde toen prins Karim Aga Khan IV in 1962 een consortium oprichtte dat de kust rond Porto Cervo kocht en ontwikkelde tot Costa Smeralda — met strenge bouwregels die voorschreven dat elk gebouw zich moest voegen naar de rotsen en kleuren van het landschap.
Wat begon als een architectonisch experiment werd binnen twee decennia een van de meest exclusieve zomerbestemmingen van Europa, waar jachten van tientallen meters nu naast granietrotsen en wilde mirtestruiken liggen.
Sardo: de oudste taal van de Romaanse familie
Het Sardo (of Sardu) wordt door taalkundigen beschouwd als de Romaanse taal die het dichtst bij het Latijn is gebleven — dichter dan Italiaans, Frans of Spaans. Dat komt doordat Sardinië al vroeg relatief geïsoleerd raakte van het Italiaanse vasteland, waardoor latere taalveranderingen het eiland grotendeels voorbijgingen.
Je hoort het nog volop in de binnenlanden: plaatsnamen, liedjes, gesprekken tussen ouderen op het dorpsplein. Unesco classificeert het als kwetsbaar, maar er lopen actieve programma's om het op scholen te onderwijzen.